„მოვიწოდებთ ხელისუფლებას, დაიწყოს ნარკოპოლიტიკის ფუნდამენტური რეფორმა“ | რა სისტემურ ხარვეზზე მეტყველებს ზურა ნიჟარაძის საქმე

„მოვიწოდებთ ხელისუფლებას, დაიწყოს ნარკოპოლიტიკის ფუნდამენტური რეფორმა“ | რა სისტემურ ხარვეზზე მეტყველებს ზურა ნიჟარაძის საქმე

თბილისში 11 ნოემბერს ნარკოტიკების ფლობის ბრალდებით კიდევ ერთი ახალგაზრდა, ზურა ნიჟარაძე დააკავეს. მას აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა უკვე შეეფარდა. 

პროკურატურა ნიჟარაძეს 1.4628 გრამი MDMA-ის, 0.000105 გრამი LSD-ს, 4.76617 გრამი კეტამინის ფლობას ედავება. 

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, ეს ოდენობები დიდ და განსაკუთრებით დიდ ოდენობებში ხვდება. კერძოდ,  260-ე მუხლის მე-6 ნაწილში, რაც განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების ფლობას ითვალისწინებს და ისჯება 8-დან 20 წლამდე ან უვადო თავისუფლების აღკვეთით. 

ნიჟარაძის მხარდასაჭერად სოციალურ ქსელში კამპანიაც დაიწყო. ადამიანები, ვისაც მიაჩნია, რომ ნიჟარაძეს სახელმწიფო უსამართლოდ ეპყრობა, საპროცესო შეთანხმების იმედად თანხას აგროვებენ. 

ნიჟარაძეს სოლიდარობა გამოუცხადეს საქართველოში მოქმედმა კლუბებმაც - KHIDI, „კიბე“, Mzesumzira, Left Bank. 

KHIDI: „საქართველოში არსებული მკაცრი ნარკოპოლიტიკა დიდი სირთულის წინაშე აყენებს მისი მოქალაქეების ცხოვრებას. ზურა ნიჟარაძე ამ პოლიტიკის სამწუხარო მაგალითს წარმოადგენს და მის მიმართ ასეთი შეუსაბამო პოლიტიკის გატარება ხაზს უსვამს სამართლებრივ სისტემაში არსებულ სისტემურ უსამართლობას.

ნარკოპოლიტიკის განზრახ მკაცრი ხასიათი გამოიხატება მის არაპროპორციულ სასჯელში, რომლის მიხედვითაც, ზურას 8-დან 12 წლამდე ან უვადოდ თავისუფლების აღკვეთა ემუქრება პირადი მოხმარებისთვის განკუთვნილი ნარკოტიკული საშუალებების შენახვისათვის. ამგვარი მკვეთრი შეუსაბამობა სადამსჯელო ღონისძიებისა აჩენს ადამიანის ღირსების შელახვის განცდას”. 

Mzesumzira: „მოვუწოდებთ ყველა პასუხისმგებელ პირს, ერთხელ და სამუდამოდ გაიაზრეთ რომ ადამიანის დასჯაზე ორიენტირებული ნარკოპოლიტიკა არ მუშაობს და იწვევს უარეს შედეგებს. 

გაიაზრეთ - არ შეიძლება საკუთარი პოლიტიკური მიზნებისთვის ადამიანების ციხეში გამომწყვდევა“. 

„კიბე“: „ზურა ნიჟარაძის საქმე კიდევ ერთი ნათელი მაგალითია იმისა, რომ ხელისუფლება მოქმედ ნარკოპოლიტიკას არა საზოგადოებრივი სიკეთის, არამედ საკუთარი პოლიტიკური მიზნებისთვის იყენებს და მხოლოდ ხალხის დასჯაზეა ორიენტირებული.

ამასთანავე, ნარკოტიკის ის რაოდენობა, რაც ზურას აღმოაჩნდა, მხოლოდ პირადი მოხმარებისთვისაა და არ შეესაბამება ბრალდებას, რომელიც მის წინააღმდეგაა წარდგენილი და 8-დან 20 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას მოიაზრებს“.

„დაიწყოს მოქმედი ნარკოპოლიტიკის ფუნდამენტური და რეალური რეფორმა”

ნიჟარაძის საქმეს ასევე გამოეხმაურნენ საქართველოში ნარკოპოლიტიკის სფეროში მომუშავე ორგანიზაციები და დღის წესრიგში კიდევ ერთხელ დადგა სისტემური პრობლემების მოგვარების საჭიროება.

„საქართველოში ნარკოტიკულ დანაშაულებზე სახელმწიფოს რეაგირება არსებითად დასჯაზე და რეპრესიაზეა ორიენტირებული. ხშირად, მძიმე სასჯელების სუბიექტები ნარკოტიკული საშუალებების მომხმარებლები ხდებიან, რომლებიც ნივთიერებას პირადი მოხმარების მიზნით ფლობდნენ. საქართველოს პენიტენციურ დაწესებულებებში განთავსებულ პირთა თითქმის 24% სასჯელს სწორედ ნარკოტიკული დანაშაულისთვის იხდის, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ქვეყანაში ნარკოტიკულ ნივთიერებებთან მიმართებით სახელმწიფო პოლიტიკის არსებითი ცვლილების აუცილებლობას.

ნარკოტიკული დანაშაულებისთვის გათვალისწინებულ მაღალ სასჯელებს ხშირად სახელმწიფოს წარმომადგენლები ქმედების მაღალი საზოგადოებრივი საფრთხით ხსნიან. თუმცა, ნარკოტიკულ საშუალებებთან ასოცირებული გამოწვევები მხოლოდ სისხლის სამართლის რეგულირების სფეროს არ უნდა წარმოადგენდეს და განხილულ უნდა იქნას საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ჭრილში. სახელმწიფო უნდა ზრუნავდეს ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარებასთან (და პირადი მოხმარების მიზნით ფლობასთან) გასამკლავებლად საჭირო მხარდაჭერის სერვისების შექმნასა და დახვეწაზე და ამ პროცესში ადამიანის უფლებებზე ორიენტირებული, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის გატარებაზე.

მოვუწოდებთ პროკურატურას, მხედველობაში მიიღოს ბრალდებულის პიროვნება, საქმის გარემოებები და სამართლიანი პირობებით გააფორმოს ზურა ნიჟარაძესთან საპროცესო შეთანხმება.

ამავდროულად, აღნიშნული საქმე კიდევ ერთხელ აჩვენებს მოქმედი რეპრესიული ნარკოპოლიტიკის რამდენიმე მწვავე პრობლემას:

1. მკაცრი სასჯელები – გასაღების მიზნის არარსებობის პირობებში, მაღალია თავისუფლების აღკვეთის ქვედა ზღვარიც კი, რაც ცხადყოფს, რომ ნარკოპოლიტიკა კვლავ დასჯაზეა ორიენტირებული.

ზოგ შემთხვევაში ნარკოტიკის პირადი მოხმარების მიზნით შენახვა შეიძლება უფრო ხანგრძლივი ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებდეს, ვიდრე ისეთი ძალადობრივი დანაშაულები, როგორიცაა: განზრახ მკვლელობა (10-დან 15 წლამდე) ან გაუპატიურება (6-დან 8 წლამდე).

2. უსამართლო ოდენობები – საქართველოში ნარკოტიკული საშუალებების ოდენობები უსამართლოდაა გაწერილი. დაბალია როგორც სისხლის სამართლის დანაშაულისთვის საწყისი, ისე  დიდი და განსაკუთრებით დიდი ოდენობის ზღვარი. ამგვარი განაწილება ობიექტურად მცირე ოდენობის ნარკოტიკული საშუალების შენახვასაც სისხლის სამართლის ჩარჩოებში აქცევს, რაც პირად ცხოვრებაში ხისტ ინტერვენციასა და პიროვნების თავისუფალი განვითარების უფლების შელახვას იწვევს.

2016 წლიდან საკონსტიტუციო სასამართლოში გასაჩივრებულია 10 სახის ნარკოტიკული ნივთიერებისთვის განსაზღვრული ოდენობები, რაც განაპირობებს აღნიშნული ნარკოტიკული საშუალების შეძენა/შენახვისათვის გამოსაყენებელი სასჯელის სახესა და ზომას. სარჩელით სადავოდ არის გამხდარი მათ შორის ნიჟარაძისთვის აღმოჩენილი  ლიზერგინის მჟავის (LSD) ოდენობაც. საკონსტიტუციო სასამართლოს სარჩელის რეგისტრაციიდან 7 წლის შემდეგ საქმეზე არ მიუღია საბოლოო გადაწყვეტილება. სასამართლოს ოპტიმალურ ვადაში რომ განეხილა საქმე, დღეს არაპროპორციულად მკაცრი სასჯელების პრობლემა ნაწილობრივ მაინც იქნებოდა აღმოფხვრილი.
 
3. აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის გამოყენების ტენდენცია – პატიმრობა, როგორც აღკვეთის ღონისძიების სახე მხოლოდ მაშინ უნდა გამოიყენებოდეს, როდესაც განაჩენის გამოტანამდე არსებობს მართლმსაჯულების შეუფერხებელი და ჯეროვანი განხორციელების, საზოგადოების, მისი კონკრეტული წევრის უსაფრთხოების დაცვის ობიექტური საჭიროება. ნარკოტიკული საშუალების ოდენობა და დანაშაულის სიმძიმე ავტომატურად არ ქმნის პატიმრობის გამოყენების ლეგიტიმურ საფუძველს.
 
ნარკოპოლიტიკის სისტემური გარდაქმნის პროცესში, კანონმდებლობის არსებით ცვლილებასთან ერთად, უმნიშვნელოვანესია ქვეყანაში ჯანდაცვისა და ბიო-ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერის სერვისების განვითარება, ასევე, სკოლასა და თემზე დაფუძნებული პრევენციის პროგრამების სისტემური დანერგვა. აღნიშნულმა ცენტრალური როლი უნდა შეასრულოს ქვეყანაში ნარკოვითარების შეცვლასა და ნივთიერებების ავადმოხმარებასთან გამოწვეული პრობლემების თანმიმდევრულ გადაწყვეტაში.
 
საერთაშორისო პრაქტიკაც აჩვენებს, რომ ნარკოტიკებთან „ომის” მიდგომა უშედეგოა და იგი არ იწვევს ქვეყნებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების მაჩვენებლების კლებას. პირიქით, ამწვავებს ქვეყნის სოციალურ და ეკონომიკურ პრობლემებს, ამყარებს სტიგმასა და იწვევს ნარკოტიკული საშუალებების მომხმარებელთა განსაკუთრებულ გარიყვას. ქვეყანაში მოქმედი მკაცრი კანონმდებლობა, ნაცვლად ნარკოტიკული საშუალებების მომხმარებლის რესოციალიზაციისა, ხშირად, საზოგადოებაში კარგად სოციალიზებული, დასაქმებული და აქტიური მოქალაქის საზოგადოებისგან მოწყვეტასა და გარიყვას იწვევს, რაც მხოლოდ ინდივიდუალურ და საზოგადოებრივ ზიანს წარმოშობს, ვიდრე რაიმე სახის სარგებელს.
 
ნარკოვითარების გაუმჯობესებისა და ნარკოპოლიტიკის ჰუმანიზაციის კუთხით, მნიშვნელოვანია გადაიდგას შემდეგი ნაბიჯები:
  • აღმასრულებელმა და საკანონმდებლო ხელისუფლებამ უზრუნველყოს ნარკოტიკული დანაშაულისთვის გათვალისწინებული სასჯელებისა და უფლებების შემზღუდველი დამატებითი მექანიზმების გადახედვა და შემსუბუქება;
  • საქართველოს პარლამენტმა საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულების მიზნით, სისხლის სამართლის კოდექსში განახორციელოს შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებები;
  • საკონსტიტუციო სასამართლომ ოპტიმალურ ვადაში განიხილოს ნარკოტიკულ დანაშაულებთან და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული კონსტიტუციური სარჩელები და წარდგინებები.
  • საერთო სასამართლოებმა უსამართლო და არაპროპორციული სასჯელის დანიშვნის ნაცვლად გამოიყენონ საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის წარდგინებით მიმართვის მექანიზმი”, – ნათქვამია განცხადებაში.
 
რატომ არის ოდენობების საკითხი პრობლემური?
 
საქართველოში ნარკოტიკული საშუალებების ოდენობები გაწერილია შესაბამის კანონში, რომელიც ადგენს ამა თუ იმ ნარკოტიკული საშუალების რა ოდენობა უნდა იყოს მიჩნეული მცირე ოდენობად, რა დიდ ოდენობად და რა განსაკუთრებით დიდად.
პრობლემა კი ისაა, რომ რიგ საშუალებებზე ან საერთოდ არაა დაწესებული ოდენობები, ან იმდენად დაბალი ოდენობებია გაწერილი, რომ ის მარტივად მოექცეს, მაგალითად, განსაკუთრებით დიდ ოდენობაში და შესაბამისად, პირი დაისაჯოს უფრო მკაცრად.
 
 
აღნიშნული გრაფიდან ჩანს, რომ, მაგალითად, 1 გრამზე მეტი MDMA-ს და 0.001 გრამზე მეტი LSD-ს (ლიზერგინი მჟავა) კანონმდებლობა უკვე განსაკუთრებით დიდ ოდენობად მიიჩნევს.
მეტი ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ გაეცნოთ ჩვენს სტატიებს ამავე თემაზე:
 
 
ავტორი : ნათია ამირანაშვილი
ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ბაზარზე და მზარდი ტენდენცია - რამდენად მნიშვნელოვანია სრულყოფილი პრევენცია

ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ბაზარზე და მზარდი ტენდენცია - რამდენად მნიშვნელოვანია სრულყოფილი პრევენცია

9 თებერვალი, 2024
ოპიოიდებზე დამოკიდებულება და მკურნალობა | ხშირად დასმული შეკითხვები

ოპიოიდებზე დამოკიდებულება და მკურნალობა | ხშირად დასმული შეკითხვები

6 თებერვალი, 2024
საჯარო მიმართვა ჯანდაცვის სამინისტროს

საჯარო მიმართვა ჯანდაცვის სამინისტროს

6 თებერვალი, 2024
რჩევები მშობლებს | მოზარდებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების შესახებ

რჩევები მშობლებს | მოზარდებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების შესახებ

6 თებერვალი, 2024